Bạn chọn đứng ở đâu trong lúc khó khăn

Lần gần nhất, bạn đi cà phê với bạn bè là bao lâu rồi?

Còn mình, lần cuối mình đi cà phê cách đây khoảng hơn 1 tuần. Với một người bạn cũ. Mình tạm gọi tên bạn ấy là “Tiểu U Sầu”.

Vì sao mình tạm đặt cho người bạn cái tên này, vì Tiểu U Sầu là một người rất hay buồn, và hay than vãn.

Thi thoảng mình và Tiểu U Sầu có hẹn cà phê, không thường xuyên lắm. Câu chuyện của bọn mình thường bắt đầu bằng câu hỏi: “Dạo này sao rồi?”, và bạn luôn đáp lại bằng hai chữ: “Cũng ổn”. Tuy nhiên, sau một hồi trò chuyện, bạn sẽ quay về thành thật với sự bất ổn của chính mình.

Sự bất ổn này xuất phát từ những lí do khá giống nhau ở mọi lần, cũng là xoay quanh công việc và các mối quan hệ. Những kỳ vọng không đạt được. Bạn luôn cảm giác mình không được thấu hiểu. Bạn cứ mãi loay hoay không tìm được lối thoát.

Mình nhớ lại hồi mới ra trường đi làm, sự non trẻ và yếu đuối cũng từng khiến mình rơi vào buồn bã, lạc lõng trong nhiều ngày. Rất giống với Tiểu U Sầu.

Và có lẽ, mỗi người chúng ta đều đã từng hoặc đang trải qua những khoảng thời gian giống như vậy trong đời. Đa phần thường là lúc còn trẻ, khi phiên bản trẻ trung của chúng ta chưa đủ trải nghiệm và vững vàng trong cuộc sống.

Khi đó, ý chí của chúng ta chưa được rèn dũa qua những vấp ngã. Chỉ một sự bất như ý nhỏ nhoi cũng có thể khiến ta nhìn bầu trời hôm nay không còn trong xanh.

Sau này khi càng trưởng thành hơn, mình nhìn lại những sự việc đã trải qua và phát hiện ra một điều này. Có một đặc điểm chung mà Tiểu U Sầu và phiên bản khờ dại của mình trước đây khá giống nhau, đó là:

Tụi mình đều đã đứng lại quá lâu ở cùng một chỗ – phía của những nỗi đau.

Mình không nghĩ đây là lỗi của riêng ai. Bản thân mình cũng từng đi qua (và chắc chắn sẽ tiếp tục đi qua) những giai đoạn cực kỳ lạc lối. Có những thời điểm, mọi thứ dường như dồn lại cùng một lúc: công việc, tiền bạc, các mối quan hệ, và cả niềm tin vào chính mình.

Để đi qua những ngày tháng dồn dập khó khăn đó, mình đã phải học cách đối thoại với chính mình mỗi ngày để có đủ sức mà bước tiếp. Quá trình đó đau đớn và khắc nghiệt chẳng khác nào một chú sâu đang gồng mình xé toạc lớp vỏ cũ để hóa thành cánh bướm. Thật sự không hề dễ chịu chút nào.

Tuy nhiên, nhờ có vậy mà mình đã trưởng thành hơn, bền bỉ hơn. Để khi mình ở phiên bản hiện tại, tuy chưa hoàn hảo nhưng đã vững vàng hơn rất nhiều. Và để mình có thể kể lại cho những ai đang buồn bã, cho những người như Tiểu U Sầu MỘT CÂU HỎI đã giúp mình bước ra khỏi những giai đoạn đen tối và khó khăn nhất.

Hi vọng, câu hỏi này và cách tư duy này cũng sẽ giúp bạn vượt qua những giai đoạn nặng nề, chông chênh trong cuộc sống.

“Mình gọi câu hỏi này là: Câu hỏi dịch chuyển tâm trí.”

Bây giờ, bạn hãy tưởng tượng mỗi vấn đề bạn gặp phải là một không gian có hai căn phòng, nối với nhau bằng một cánh cửa.

Căn phòng đầu tiên, có một tấm biển treo trước cửa: “NỖI ĐAU”

Căn phòng “NỖI ĐAU” này rất tối. Ánh sáng chỉ vừa đủ để bạn nhìn lên bức tường và quan sát những dòng suy nghĩ buồn bã của bản thân.

Ở đó, bạn nghĩ nhiều về những gì đã xảy ra, những gì không như mình mong muốn. Bạn liên tục không hiểu tại sao bản thân lại rơi vào hoàn cảnh như vậy. Ở căn phòng này, bạn chìm đắm trong sự suy sụp, mất mát, và cô đơn.

Bạn giống như một chú hươu đang nằm đó liếm vết thương rỉ máu từ một cuộc săn mồi khốc liệt. Không sao cả, bạn có thể cho mình một chút thời gian để hồi phục.

Tuy nhiên, lúc này bạn cần hết sức tỉnh táo để hiểu được rằng: Việc ở lại căn phòng này quá lâu sẽ rút cạn năng lượng của bạn. Năng lượng bạn sẽ bị cạn kiệt đến nỗi nó có thể khiến bạn bị mắc kẹt mãi mãi ở đó. Và bạn không thể mở cánh cửa đi sang căn phòng còn lại.

Nơi biển treo có chữ “LỐI RA”.

Căn phòng “LỐI RA” này phủ đầy ánh sáng. Một thứ ánh sáng có thể đẩy lùi mọi bóng tối đang cố gắng bao trùm bạn. Nó chưa hứa hẹn một sự giải thoát tức thì hay xóa sạch nỗi đau bạn đang trải qua. Tuy nhiên, ánh sáng ở đó vừa đủ để bạn vượt lên những cảm xúc tiêu cực, và nhìn rõ hơn lối ra ở phía trước.

Ở căn phòng này, câu hỏi của bạn sẽ chuyển dịch dần từ:

“Tại sao chuyện này lại xảy ra với mình?”

sang “Mình có thể làm gì tiếp theo để giải quyết?”.

Ít cảm xúc hơn, nhiều sự rõ ràng hơn.

Không phải lúc nào bạn cũng có câu trả lời ngay khi bước vào căn phòng “LỐI RA” này. Nhưng chỉ bằng việc thay đổi góc nhìn, bạn đã đứng ở một vị trí rất khác. Từ việc bị cuốn theo cảm xúc, bạn trở thành người đang chủ động tìm đường.

Ở căn phòng này, bạn ý thức rõ hơn về quyền lựa chọn của mình.

Bạn có thể lựa chọn tập trung vào điều mình có thể kiểm soát. Lựa chọn chia nhỏ vấn đề. Đôi khi, “lối ra” không phải là một cú xoay chuyển thần kỳ, mà là từng bước đi nhỏ nhưng bạn đang dần cải thiện hơn.

Bạn sẽ không ngay lập tức trở nên vui vẻ hay hạnh phúc. Nhưng khi bạn đặt toàn bộ năng lượng và sự tập trung vào hướng giải quyết thay vì nỗi đau, mọi cảm xúc tổn thương sẽ dần phai nhạt. Và từng bước một, bạn sẽ tìm thấy lối ra của mình.

Bạn biết đó.

Trên thực tế, chúng ta gần như đều bước vào căn phòng của “NỖI ĐAU” đầu tiên khi bi kịch ập đến. Tâm trí chúng ta bị xâm chiếm hoàn toàn bởi cảm xúc tiêu cực. Điều này rất khó tránh khỏi, vì nó là cơ chế tự nhiên của con người.

Trong tâm lý học, hiện tượng này được gọi là negativity bias – xu hướng con người ghi nhớ và phản ứng mạnh hơn với những điều tiêu cực so với tích cực. Đây là một cơ chế phòng vệ tự nhiên, thừa hưởng từ tổ tiên và “lập trình” trong gene của chúng ta. Nhưng trong đời sống hiện đại, cơ chế này cũng dễ khiến chúng ta mắc kẹt trong nỗi đau lâu hơn mức cần thiết.

Mình đã từng chứng kiến không ít người thân và bạn bè, bị mắc kẹt quá lâu trong căn phòng mang tên “NỖI ĐAU”.

Sự mắc kẹt đó để lại nhiều hệ lụy, với mức độ khác nhau ở mỗi người. Có người bị ám ảnh đến mức, mỗi khi nỗi đau ấy được nhắc lại, nó trở thành một hố đen hút cạn tâm trí, kéo họ rời xa thực tại và dần suy sụp.

Gọi tên cảm xúc là một trong những bước đầu tiên của quá trình chữa lành. Nhưng nếu bạn chỉ dừng lại ở việc quan sát cảm xúc, mà không đủ quyết tâm để đứng dậy và bước tiếp, thì sự thay đổi sẽ không xảy ra.

Khi đối mặt với nghịch cảnh, bạn hoàn toàn có quyền được yếu lòng. Hãy cứ cho phép mình buồn, hãy khóc cạn nước mắt nếu cần. Nhưng hãy đặt cho nỗi buồn ấy một “thời hạn”. Đừng để nó chiếm lấy cuộc đời bạn quá lâu.

Khi thời hạn đó kết thúc, hãy gom hết tàn dư của năng lượng để nắm lấy tay nắm cửa và bước sang căn phòng LỐI RA phủ đầy ánh sáng.

Đó là nơi bạn bắt đầu nhìn thấy những điều mà bóng tối đã che lấp. Là sự yêu thương vô điều kiện từ người thân, là cái nắm tay của bạn bè, và là những điều may mắn bạn đang có vẫn luôn hiện hữu xung quanh. Ở căn phòng này, bạn không trốn tránh vấn đề, bạn chọn đối mặt với nó bằng một tâm thế khác, tâm thế của một người đồng hành cùng ánh sáng. Bạn chọn đứng về hướng giải quyết. Đứng về nghị lực và sự kiên cường để vượt qua.

Mình mong rằng sau này mỗi khi rơi vào một tình huống khó khăn, khi bạn bắt đầu có những dấu hiệu lạc lối, hãy ngồi lại và đặt câu hỏi cho chính mình:

“Ngay lúc này, bạn đã sẵn sàng để chuyển dịch tâm trí qua căn phòng LỐI RA chưa?